SoapUI Kullanarak .Net Web Servisi Çağırma

Ben ilk olarak .Net de bir web servis oluşturdum. Klasik 4 işlem yapan ve geriye sonucu döndüren bir web servis bu. İlk olarak yazdığım .Net servisinin kodlarını vereyim. Bunun nasıl yazıldığıyla ilgili detaylara girmeyeceğim. Bunu, Visual Studio IDE’sini kullanarak yazdım.

Bu projeyi F5 e basıp çalıştıralım ve tarayıcımızda aşağıdaki gibi web servis açılacaktır.

Bu bizim web servisimiz. Hangi fonksiyonlar olduğunu gösteriyor. Bize bunun wsdl dosyası lazım yani aldığı parametrelerin açık ayrıntılı olarak gösterilmiş hali. Adres çubuğundaki linkin sonuna ?WSDL yazarsak bu servisin wsdl dosyasına erişebiliriz. Yazdığımızda aşağıdaki gibi görüntü elde edeceğiz.

WSDL dosyamızda fonksiyonlarımızın aldığı parametreler, tipleri gibi özellikler ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Şimdi SoapUI programımızı açalım.

Soldaki Projects butonuna sağ tıklayın.

New SoapUI Projects dedikten sonra aşağıdaki ekran karşımıza gelecektir.

Önce initial WSDL kısmına bu bizim WSDL adresimizi yazdıktan sonra üstteki alan otomatik olarak dolacaktır. OK diyerek devam edelim ve web servisimizi ekleyelim. Bu aşamadan sonra ekranımız aşağıdaki gibi olacaktır.

Solda 2 adet Tab var. Bunlar 1.1 ve 1.2 sürümlerinin olduğunu anlatıyor. Siz ister üstteki ister alttaki ile deneyin. Ben yukarıdaki için çalıştırdım. Bakın 4 adet fonksiyonumuz listelendi. “+” işaretine tıkladıktan sonra Request butonuna çift tıklayarak bir istek oluşturalım. Tıkladıktan sonra sağdaki ekran çıkacaktır. Bu ekranda da “topla” fonksiyonumuzun aldığı parametreler var. İstediğiniz değerleri girin ve sol üstteki Yeşil butona basın ve çalıştırın.

Bakın sağda sonucumuz, ilgili tag (etiket) içerisinde gösterildi. Web servisimizdeki fonksiyonun aldığı parametreler, bir xml tagı ile gösterilir. Bunu unutmayın.

Yani yukarıda .Net servisimizde yazdığımız metodların aldığı parametreler, WSDL dosyasında bir tag’e karşılık gelir.

Son olarak bir de çarpma yapan fonksiyonumuzu test edelim.

SoapUI kullanarak .Net web servisi nasıl çağırılır elimden geldiğince basit anlatmaya çalıştım. Bir sonraki derslerde görüşmek üzere…

The post SoapUI ile Web Servisi Test Etme appeared first on Mehmet Kirazlı.

Diyelim ki bir basit öğrenci kayıt programı hazırladınız.Bunun için öncelikle bir veritabanınız ve arayüzünüz olmalı.Arayüz ile öğrenci kaydı, silme, listeleme gibi işlemler yaparsınız.Bunun için bir veritabanı da gerekli.Ayrıca olmayan bir kaydı silmek, aynı 2 kişiyi eklemek gibi işlemler için kontrol yapacak olan bir birime de ihtiyacınız var.İşte biz buna üç katmanlı mimari diyoruz.Bu katmanlar;

Kullanıcı ile etkileşimi sağlayacak olan Sunum Katmanı, veritabanı ile etkileşimi yapacak olan İş Katmanı ve verilerimizi saklayacak olan Veri Katmanı.Yazılımlar için yüksek performans ve yönetim kolaylığı sağlayan katmanlar bunlardır

Eğer siz iş katmanı kullanmaz iseniz arayüz ve veritabanından oluşan mimarilere 2 katmanlı mimari denir.Ayrıca isterseniz 3 den fazla katmana sahip mimarileri de kullanabilirsiniz.Bunlar gelişmiş uygulamalarda tercih edilir.Ben en sık kullanılan 3 katmanlı mimariden bahsedeceğim;

***Peki bu 3 katmanlı mimariyi kullanmanın avantajı nedir?

Bu mimariyi kullanarak yazılımımızı parçalara böleriz.Bunun tabiki en büyük avantajı yönetim kolaylığı sağlamasıdır.Yani eğer programımızda bir hata oluşursa, bunun hangi katmandan kaynaklandığını rahatlıkla anlayabiliriz.Ayrıca bir yerde değişiklik yapmak istediğimizde yazılımı baştan aşağı inceleyerek hatayı bulmak yerine, ayırdığımız katmanlarda oluşturduğumuz fonksiyonlara, sınıflara bakarak kolayca bulabiliriz.Bu sayede yüksek performans elde ederiz ve nesne yönelimli yaklaşımı da kullanarak gelişmiş yazılımlar elde edebiliriz.

Şimdi biz bu makalemizde basit bir öğrenci ekleme çıkarma işlemi yapan bir programı kullanarak anlatımımıza başlayalım.

Veri Katmanı

Eğer veritabanı kullanan bir proje yapacaksanız,arayüzden önce veritabanını tasarlayın.Ben bunun için MSSQL ‘i kullanarak bir veritabanı oluşturacağım

Veritabanımızın adını ogrenci, tablo adımızı ise ogrenciler olarak ayarlayalım.No kısmını Primary key olarak ayarlayalım ve İdentity özelliğini Yes ve 1 yapalım.Yani kendizi otomatik ve 1 er 1 er artsın.Biz bu No kısmına dokunamayız

Ve şimdi veri katmanımız için ekleme işlemini yapacak olan stored procedure‘umuzu yazıyoruz.Ben sadece ekleme ve silme işlemini yapacak olan stored procedure yazacağım.Stored Procedure eklemeyi bilmiyorsanız eski yazılarımdan bakabilirsiniz

CREATE PROCEDURE ekle
(
 @ogr_ad nvarchar(30),
 @ogr_soyad nvarchar(30),
 @ogr_bolum nvarchar(50),
 @ogr_sinif nvarchar(10)
)
AS
INSERT INTO ogrenciler (ogr_ad,ogr_soyad,ogr_bolum,ogr_sinif)
VALUES (@ogr_ad,@ogr_soyad,@ogr_bolum,@ogr_sinif) 
GO

Bakın bu ekleme görevi yapan Stored Procedure’de ogr_no kısmını eklemedik çünkü o kendisi ekleyecek ve değerini 1 arttıracak (her öğrenci eklemede) . Şimdi ise silme görevi yapacak olan Stored Procedure yazıyoruz

CREATE PROCEDURE sil
 @ogrenci_no int
  AS
  DELETE FROM ogrenciler WHERE (ogr_no=@ogrenci_no)
 GO

Bu procedure, aldığı ogrenci_no değerini veritabanındaki ogr_no değişkenine atar.Sadece ogr_no değerini kullanıcıdan alır.Ve bu numaraya eşit olan ogrenciyi siler (tüm bilgileriyle beraber)

İş Katmanı

Bu katman, veritabanı ile arayüz arasında etkileşimi sağlar.Biz bunları sınıflar ile yaparız.Bunun için iyi derecede Nesneye yönelik programlama bilmeniz gerekir.Bu katman sayesinde hataları kısa sürede bulabiliriz ve yazacağımız  kod satırları ile 2 katmanı birbirine bağlayabiliriz.Bu 3 katmanlı mimaride, sunum katmanına ise en az yükü bırakırız.En önemlisi de budur

Dediğimiz gibi bu katman için sınıflar oluşturmamız gerekir.Bu sınıflar, stored procedure’e değerler gönderir.Şimdi Visual Studio üzerinde Solution Explorer‘de bulunan projemize sağ tıklayarak Add New İtem diyelim bir Class ekleyelim

Eklediğimiz class’a veri ekle diyelim ve aşağıdaki kodları yazalım

public class veriekle
{
 public string ogrenciAd, ogrenciSoyad, ogrenciBolum, ogrenciSinif;
 public void veriekleme()
 {
  SqlConnection con = new SqlConnection("Data source=.;Initial Catalog=ogrenci;Integrated Security=SSPI");
  con.Open();
  SqlCommand cmd = new SqlCommand();
  SqlParameter prm1 = new SqlParameter("@ogr_ad", SqlDbType.NVarChar, 30);
  SqlParameter prm2 = new SqlParameter("@ogr_soyad", SqlDbType.NVarChar, 30);
  SqlParameter prm3 = new SqlParameter("@ogr_bolum", SqlDbType.NVarChar, 50);
  SqlParameter prm4 = new SqlParameter("@ogr_sinif", SqlDbType.NVarChar, 10);
  prm1.Value = ogrenciAd;
  prm2.Value = ogrenciSoyad;
  prm3.Value = ogrenciBolum;
  prm4.Value = ogrenciSinif;
  cmd.Parameters.Add(prm1);
  cmd.Parameters.Add(prm2);
  cmd.Parameters.Add(prm3);
  cmd.Parameters.Add(prm4);
  cmd.CommandType = CommandType.StoredProcedure;
  cmd.CommandText = "ekleme";
  cmd.Connection = con;
  cmd.ExecuteNonQuery();
  con.Close();
 }
}

verisil adında aynı şekilde bir sınıf daha oluşturuyoruz ve aşağıdaki kodları sınıfın içerisine yazıyoruz

public class verisil
{
 public int ogrenciNo;
 public void verisilme()
 {
  SqlConnection con = new SqlConnection("Data source=.;Initial Catalog=ogrenci;Integrated Security=SSPI");
  con.Open();
  SqlCommand cmd = new SqlCommand();
  SqlParameter prm1 = new SqlParameter("@ogrenci_no", SqlDbType.Int);
  prm1.Value = Convert.ToInt32(ogrenciNo);
  cmd.Parameters.Add(prm1);
  cmd.CommandType = CommandType.StoredProcedure;
  cmd.CommandText = "silme";
  cmd.Connection = con;
  cmd.ExecuteNonQuery();
  con.Close();
 }
}

Görüldüğü gibi iş katmanı, aldığı değerleri işler ve veritabanındaki stored procedurlere gönderir.Bu katman, yazılımlar için çok önemli göreve sahiptir.İş katmanında, class’larımızı da oluşturduktan sonra sıra geldi sunum katmanına.En basit katman burasıdır ve kod olarak fazla yüklenilmemesi gerekir.Yapacağımız örnekte, kod kısmına sadece birkaç satır yazacağız

Sunum Katmanı

Ekle butonumuzun click olayına şunları yazalım;

protected void Button1_Click(object sender, EventArgs e)
{
 veriekle yeniogrenci = new veriekle();
 yeniogrenci.ogrenciAd = TextBox2.Text;
 yeniogrenci.ogrenciSoyad = TextBox3.Text;
 yeniogrenci.ogrenciBolum = TextBox4.Text;
 yeniogrenci.ogrenciSinif = TextBox5.Text;
 yeniogrenci.veriekleme();
}

Sil butonumuzun click olayına ise şu kodları yazalım;

protected void Button2_Click(object sender, EventArgs e)
{
 verisil silinen = new verisil();
 silinen.ogrenciNo = Convert.ToInt32(TextBox1.Text);
 silinen.verisilme();
}

Yapacağımız yazılımları bu mantığı kullanarak yaparsak, oluşacak hataları kolay sezeriz ve parçala yönet sistemi ile de hızlıca hataları bulabiliriz

The post Asp.NET ile 3 Katmanlı Mimari appeared first on Mehmet Kirazlı.

Biz bir istek gönderdiğimizde sunucuda sayfamızın bir örneği oluşturulur. Gönderdiğimiz bilgiler sunucuya gider ve orada işlenir. İşlendikten sonra sayfanın örneği, sunucudan silinir.Bu gönderdiğimiz verilere tekrar erişebilmek ve bunları taşıyabilmek için durum yönetimi kontrolleri geliştirilmiştir.

  Yazdığımız masaüstü programlarda global değişkenler tanımlayarak, istediğimiz yerlerde atadığımız bilgilere erişebiliyorduk. Durum kontrolleri, masaüstü programlamadaki global değişkenlerin görevini üstlenir

  Bu bilgiler istemci ve sunucu tarafında saklanabilir. Eğer istemci tabanlı durum yönetimlerini kullanırsak her istemci için sunucuda bir yer ayrılır. Bu sayfanın kullanıcısı çok olursa, bu bilgilerin server tarafında tutulması zorlaşacak ve belki de sunucu isteklere yanıt veremeyecektir. Ayrıca istemci taraflı kontrolleri kullanırsak güvenlik açısından sıkıntı oluşturur. Eğer Sunucu taraflı kontrolleri kullanırsak bu güvenlik sorunu en aza iner. Şimdi bu durum yönetimlerini inceleyelim;

  İstemci tabanlı durum yönetimleri;

• View State
• Hidden Form Field
• Cookie
• Query String

VİEWSTATE

     ViewState nesnesi ASP.NET’te form düzeyinde verileri saklamak için kullanılır.Yani Sayfa geçişleri arasında verileri saklamak için kullanılır.Asp dilinde kod yazarken postback işlemi sonrasında veriler kayboluyordu.Bunun önüne geçmek için viewstate nesnesi kullanılmaya başlandı.Bu sayede sayfa postback olduğunda verilerin, form üzerinde saklanması sağlandı.Kısaca açıklayacak olursak tarayıcı ve sunucu arasında bilgi alışverişi yapar.Sunucuya gönderilen değerler viewstate içinde saklanır ve tarayıcıya dönen değerler, viewstate içerisine depo edilerek gönderilir.Bu nesnenin olumsuz yönü,biliçsiz kullanıldığında kontrolün içi şişer ve performansı azalır

  Bu kontrolün EnableViewState özelliği ile kontrolün özelliklerinin ViewState içerisinde taşınılıp taşınılmayacağı belirlenir ve varsayılan değeri true dur.Bu durumda sayfa postback olduğunda verilerimiz viewstate içerisinde saklanır.Bunu false olarak ayarlarsak veriler viewstate içerisinde taşınmaz.Bu özellik,sayfanın load olayında false edilmek istenirse;

Page.EnableViewState = false; olarak ayarlanmalıdır

Eğer uygulama düzeyince kapatmak istiyorsak web.config dosyasında <system.web> altında <pages enableviewstate=”false”> </pages> yapılarak kapatılabilir.

QUERYSTRİNG

    QueryString ile taşınacak olan veri,URL aracılığı ile diğer sayfalara taşınabilir. Taşınacak veriler, sayfanın adı yazıldıktan sonra ? işareti ile başlayan kısımda anahtar-değer şeklinde taşınmaktadır. Bu yöntem kullanım kolaylığı ve sunucuya getirdiği yükün az olması nedeni ile pek çok yazılımcının tercihi olmaktadır ve hemen hemen her site bu yöntemi kullanmaktadır.Fakat QueryString ile taşınan veriler kullanıcılar tarafından görüntülenebilmektedir ve dolayısıyla bir güvenlik açığı oluşturmaktadır. Kullanıcılar, bu verileri istedikleri şekilde değiştirip yönlendirilen forma farklı veriler gönderip farklı işlemler yapılmasını sağlayabilirler. Bu sorunu aşmak için veriler bir şekilde şifrelenerek gönderilse bile sonuçta verinin şifrelenmiş halini kullanıcılar görebileceklerdir. Bir takım yöntemlerle kullanılan şifreleme algoritması çözülüp yeniden şifrelenerek yine farklı bir veri gönderilebilir.Dolayısıyla, QueryString’e çok fazla güvenip çok önemli veriler taşımamak gerekir

Örnek verirsek ;

protected void Button1_Click(object sender, EventArgs e)
{
   Response.Redirect("Sayfa2.aspx?veri1=Mehmet&veri2=Kirazlı");
}

protected void Page_Load(object sender, EventArgs e)
{
   string metin= Request.QueryString["veri1"];
   string metin2 = Request.QueryString["veri2"];
   Response.Write(metin + "  " + metin2);
}

  Burada butona tıklandığında Response.Redirect içerisinde bulunan veri1 ve veri2 değişkenlerindeki bilgileri sayfa2 ye yollar.Sayfa2.nin load olayında ise bu bilgiler alınarak değişkenlere atılır ve ekrana yazılır.Sayfa1 de gönderilcek 2 parametre birbirinden & simgesi ile ayrılır.Sayfa2 de veriler, Request.QueryString ile alınır.

 COOKİE(ÇEREZLER)

    İstemci bilgisayarda saklanan, kullanıcı bilgilerinden oluşan .txt uzantılı dosyalardır.Cookie adlı dizin altında tutulurlar.eğer kullanıcı isterse çerezlerin bilgisayarında saklanmasını engelleyebilir.Çerezler, genelde 4096 byttır.Cookie’lerin kullanıcı bilgisayarında ne kadar süre saklanacağı da belirtilebilir. Cookie nesnesinin en önemli avantajlarından biri uzun süre istemcinin bilgisayarında taşınabileceği için farklı zamanlarda erişilebilir olmasıdır.Asp.Nette Cookie ler HttpCookies sınıfından türetilirler.HttpCookies sınıfından oluşturulacak nesne örneği üzerinden istemcinin bilgisayarına Cookie bilgilerinin yazılması, okunması ve bu bilgilerin ne kadar süre boyunca aktif tutulacağı gibi işlemlerin yapılması sağlanabilir

Şimdi web sayfamızda tasarımı şu şekilde yapalım;

Cookie’e at butonuna tıklayınca textbox’a girilen veriyi cookie ‘ ye atar ve oku okutonuna basılınca Label üzerinde gösterir

protected void Button1_Click(object sender, EventArgs e)
 {
  HttpCookie cerez = new HttpCookie("Cookie");
  cerez["ad"] = TextBox1.Text;
  cerez.Expires = DateTime.Now.AddDays(1);
  Response.Cookies.Add(cerez);
 }
protected void Button2_Click(object sender, EventArgs e)
 {
  HttpCookie cerezOku = Request.Cookies["Cookie"];
  Label1.Text = cerezOku["ad"];
 }

Buraki kodların birkaçını açıklayalım;

cerez[“ad”] = TextBox1.Text; =>ad ismindeki Cookie anahtarına girilen değer atar
cerez.Expires = DateTime.Now.AddDays(1); =>Cookie nesnesinin 1 gün boyunca geçerli olacağını belirtir
Response.Cookies.Add(cerez);  => cerez içerisinde taşınan değerlerin bir Cookie olarak istemcinin bilgisayarına
eklenmesini sağlar

Çıktı ise şu şekilde olur;

Sunucu tabanlı durum yönetimleri;

• Session
• Application State

SESSION (OTURUM)

   Sunucudan bir sayfa talep edildiğinde, web sunucusu her kullanıcı için bir oturum başlatır. Session nesneleri ile kullanıcı bilgilerini oturum boyunca sayfalar arasında taşıyabiliriz. Örneğin alışveriş sitelerinde sepete eklenenleri session ile sayfalar arasında taşıyabiliriz.Sessionda taşınan veriler  tüm sayfalardan erişilebilir.Yine alışveriş sitelerinde oturum kapatıldığında bu veriler silinir.Yani session nesnesinde saklanan veriler,sayfa kapatıldığında sona erer.Session daki veriler server tarafında tutulduğu için kullanıcı siteyi terk ettiğinde Session’daki bilgilerin temizlenmesi isteniyorsa muhakkak oturum sonlandırılmalıdır.Session içerisinde çok kritik veriler saklanabilmektedir ve bu sebeple Session mutlaka sonlandırılmalıdır.

    Session; oturum zaman aşımına uğradığında, kullanıcı pencereyi kapattığında, kullanıcı oturumu kapattığında sonlanır

  ASP.NET’te her kullanıcı için oturum başlatılır.Aynı bilgisayarda bile olsa siteye erişen her tarayıcı penceresi için bir oturum başlatılır.Oturum açan her kullanıcı için SessionID üretilir.Sessionda saklanan değerler,istemciye gönderilmez sadece sessionID değeri gönderilir.Bu yüzden bu yöntemler arasında performansı en yüksek olanlardan biridir

  Session’da veri aktarma yöntemi,viewstate ile benzerlik gösterir.Session[“keyAdi”]=deger veya Session.Add(“keyAdi”,deger) ile session nesnesine değerler atanır.Veri okurken de Session[“keyAdi”] ile okuma yapılır

Session Örnek

   Oturum kontrolü üzerinde örneğimizi anlatalım.Sayfamız ilk yüklendiğinde eğer oturum açmış bir kullanıcı yoksa sadece hoşgeldin yazsın.Eğer oturum açan biri ise hoşgeldin ” kullanıcının ad ı” yazsın.Bunun için Default.aspx sayfamıza 1 label 1 textbox ve 1 buton ekliyoruz.Eğer oturumu açık olan biri giriş yaptıysa Label üzerinde hoşgeldin “kullanıcı adı” yazacak.Eğer yok ise Textbox’a kullanıcı adı girilecek ve oturum aç butonuna basılınca Profil.aspx sayfasına gidilecek.O sayfada ise Hoşgeldin Mehmet tarzında bir mesaj verilecek ve oturum kapatılacak yani session nesnesinin içerisi temizlenecek.Default.aspx sayfasının Page_Load olayına aşağıdaki kodları yazalım;

protected void Page_Load(object sender, EventArgs e)
{
    if (Session["Kullanici"]==null)
    {
       Label1.Text = "Hoşgeldiniz";
    }
    else
    {
       Label1.Text = "Hoşgeldin" + Session["Kullanici"].ToString();
    }
}

Session.Add("Kullanici", TextBox1.Text);
 Response.Redirect("Profil.aspx");

protected void Page_Load(object sender, EventArgs e)
 {
   if (Session["Kullanici"] == null)
   {
      Response.Redirect("Default.aspx");
   }
   else
   {
      Response.Write("hoşgeldin " + Session["Kullanici"]);
      Session.Abandon();
   }
}

    Buradaki kodları şimdi anlatalım.İlk olarak Default.aspx sayfamız çalışacağı için ve burada hali hazırda bir kullanıcı oturumu olmadığı için sadece Hoşgeldin yazısı çıkacaktır.Textbox’a Mehmet yazısını yazıp oturum aç’a tıklayınca Profil.aspx sayfasına gidecek ve bu sayfanın Page_Load olayında oturum açmış bir kullanıcı olduğu için else kısmına girecek ve ekrana Hoşgeldin Mehmet yazısını yazacaktır.Mehmet ismi ise Session[Kullanici] nesnesi ile taşınıyor.Daha sonra bu session’u Session.Abandon(); ile kapatıyoruz.Çünkü proje tekrar çalıştırıldığında oturum açmış bir kullanıcı olacaktır.Biz örneğimizde bunun olmasını istemiyoruz

APPLICATION STATE

   Sitenin genelini ilgilendiren bilgilerin tutulabildiği nesne Application nesnesidir. Application nesnesi global bir değişken gibi düşünülebilir. Siteye erişen her kullanıcı aynı bilgileri görüp değiştirebilmektedir. Application nesnesinde de veri saklanırken, tıpkı Session ve ViewState nesnelerinde olduğu gibi anahtar-değer çiftleri kullanılır. Session ve ViewState nesnelerinde her anahtarda tutulan değer kullanıcıya özgü bir değerken, Application nesnesinde tutulan değer tüm kullanıcılar için ortak olmaktadır.Application nesnesine veri eklerken Application.Add(“key”, “deger”) ya da Application[“key”] = “deger” sözdizimi kullanılırken, Application nesnesinden veri okumak için Application[“key”] sözdizimi kullanılmaktadır

  Global.asax dosyasında 5 adet olay yakalayıcı metod bulunur.Bu metodlar,yanındaki olaylar olduğunda tetiklenir

Application_Start =>Uygulama ilk defa çalıştırılırken tetiklenir
Application_End =>Uygulama bilinçli bir şekilde kapatılırken tetiklenir
Application_Error =>Uygulamada bir hata oluştuğunda tetiklenir
Session_Start =>Web sitesinde yeni bir oturum açıldığında tetiklenir
Session_End =>Web sitesinde bir oturum sonlandığında tetiklenir

The post Asp.Net Durum Yönetimi appeared first on Mehmet Kirazlı.

    Visual Studio İçerisine Veritabanı Ekleme

  Visual Studio da yeni bir web site veya bir project oluşturduğumuzda sol tarafta Server Explorer bulunmaktadır.Eğer yoksa View Menüsünden açabilirsiniz.Daha sonra Server Explorer üzerinde DataConnection‘a sağ tıklayarak Add Connection‘ geliyoruz

  Çıkan sayfada Server Name kısmına . koyuyoruz (kendi bilgisayarımızda çalışmak için)

  Select or enter a database name kısmına ise bir veritabanı adı giriyoruz veya SQLSERVER üzerinde hazır bulunan veritabanlarından birisini seçiyoruz ve OK butonuna basıyoruz. Böylece veritabanımız projemize eklenmiş oluyor. Yine Server Explorer üzerine gelen veritabanımızda Tables‘a sağ tıklayıp Add New Table diyerek tablolar ekleyebilir , eklediğimiz tablolara sağ tıklayıp Show Table Data diyerek tablo içerisine veri girebiliriz

Şimdi ise aşağıdaki adımları takip edelim;

   Projemizde oluşturacağımız veritabanı için bir bağlantı gerekiyor.Bunun için birçok yol var.Fakat bunun en hızlı ve verimli olanını anlatacağım.Bu da, oluşturacağımız web.config dosyası içerisine bağlantı satırlarını yazmak ile oluyor

   İlk olarak projemizde eğer yoksa bir web.config dosyası oluşturalım.Web.config içerisinde <configuration> tagından sonra

<connectionStrings> ….   </connectionStrings>   tagları arasına aşağıdaki gibi kullanacağımız veritabanı bağlantı satırlarını ekleyelim ;

<add name="Veritabani"  connectionString="  Data Source=.;   Initial Catalog=veritabaniAdi;

User ID=kullaniciAdi;  Password=kullaniciSifresi"  providerName="System.Data.SqlClient"/>

• Veritabani : Herhangi bir isim verebilirsiniz.Projemizde, veritabanı bağlantılarımızı bu isimle çağıracağız
• Data Source : Buraya veritabanımızın bulunduğu server yazılır.Eğer kendi bilgisayarımızda çalışıyorsak  . (nokta) koyulur.Herhangi bir bilgisayardaki veritabanını kullanacaksak buraya, o bilgisayarın ip adresi yazılır
• Initial Catalog : Buraya veritabanımızın ismi yazılır
• User ID : Bu kısma bağlantı izni olacak olan kullanıcı adı yazılır
• Password : Bu kısma bağlantı izni olacak olan kullanıcının şifresi yazılır
• Provider Name : Bu kısımda ise kullanacağımız veritabanının SQLSERVER olduğu belirtilir

  Web.config dosyasına bunları ekledikten sonra bu dosyamızın son hali aşağıdaki gibi olacaktır.

Ekran Görüntüsü

   Şimdi ise projemiz içerisinde bu veritabanı bağlantımızı çağıracağız.Bunun için, hangi sayfada çağıracaksak o sayfa için using System.Data.SqlClient; kütüphanesini eklememiz gerekiyor.Bilmeyenler için bunun sayfanın en üstünde bulunduğunu hatırlatalım.Ekledikten sonra veritabanı bağlantısı yapacağımız yerlerde aşağıdaki sözdizimini kullanacağız;

SqlConnection baglanti= new SqlConnection (System.Web.Configuration.WebConfigurationManager.ConnectionStrings["Veritabani"].ConnectionString);

Şimdi bu anlattıklarımı örnekleyelim;

     Visual studio üzerinde yeni bir Empty Web Site oluşturuyoruz.Yukarıda anlattığımız gibi de bir veritabanı oluşturup projemize ekliyoruz daha sonra Web.config dosyasını aşağıdaki gibi düzenliyoruz;

<?xml version="1.0"?>
<!--
 For more information on how to configure your ASP.NET application, please visit
 http://go.microsoft.com/fwlink/?LinkId=169433
 -->
<configuration>
 <connectionStrings>
 <add name="Veritabani" connectionString=" Data Source=.; Initial Catalog=deneme;
 Integrated Security=True;" providerName="System.Data.SqlClient"/>
 </connectionStrings>
 <system.web>
 <compilation debug="true" targetFramework="4.0"/>
 </system.web>
</configuration>

Daha sonra Solution Explorer üzerinde projemize sağ tıklayarak Add New İtem ‘ a tıklıyoruz.Buradan yeni bir webform oluşturuyoruz.Adı Default.aspx olarak kalsın.Default.aspx sayfasının yanındaki küçük ok’a tıklıyoruz ve kod sayfasına geçiyoruz.Kod sayfasına ise aşağıdaki kodları yazalım;

using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Web;
using System.Web.UI;
using System.Web.UI.WebControls;
using System.Data.SqlClient;
  public partial class _Default : System.Web.UI.Page
  {
   SqlConnection baglanti = new SqlConnection
   (System.Web.Configuration.WebConfigurationManager.ConnectionStrings["Veritabani"].ConnectionString);
   SqlCommand komut = new SqlCommand();
   SqlDataReader dr;
   protected void goster(string tablo)
   {
     komut.CommandText = "select * from " + tablo;
     komut.Connection = baglanti;
     baglanti.Open();
     dr = komut.ExecuteReader();
     GridView1.DataSource = dr;
     GridView1.DataBind();
     baglanti.Close();
   }
 protected void Page_Load(object sender, EventArgs e)
 {
   goster("kisi");
 }
}

Kodun Açıklaması :

Şimdi yazdığımız bu kodları açıklayalım;

SqlConnection baglanti = new SqlConnection (System.Web.Configuration.WebConfigurationManager.ConnectionStrings["Veritabani"].ConnectionString);

SqlConnection tipinde baglanti adında bir nesne oluşturuyoruz.Bu nesne veritabanına bağlantıyı sağlar.En sağdaki parantezler içine ise  öğrendiğimiz bağlantı sözcüğümüzü yazıyoruz

SqlCommand komut = new SqlCommand();

SqlCommand tipinde komut adında bir nesne oluşturuldu. Bu nesne üzerinden komutlarımızı çalıştıracağız.

komut.CommandText = "select * from " + tablo; komut.Connection = baglanti;

Komut nesnemizin commandtext özelliğine, veritabanımızdan bütün kayıtları getirecek sorgumuzu yazıyoruz connection özelliğine ise kullanacağımız Connection nesnemizi yazıyoruz

SqlDataReader dr;

Veritabanından çektiğimiz kayıtları okumak için bir değişken oluşturuldu

dr = komut.ExecuteReader();

Burada komut nesnemiz çalıştırıldı. Veritabanımızdan gelen bütün kayıtlar dr değişkenine atandı

GridView1.DataSource = dr; GridView1.DataBind();

Bu satırlarda ise Default.aspx sayfamıza eklediğimiz grid için bir kaynak belirtildi (dr) . Ve Grid, DataBind ile bağlandı.

goster("kisi");

Sayfamızın Load olayına yazdığımız bu fonksiyon, doğrudan bağlantıyı sağlar.

Basit bir örnekle basitçe anlatmaya çalıştım. Kusurumuz varsa affola…

The post Asp.Net Veritabanı Bağlantısı appeared first on Mehmet Kirazlı.

    Asp.Net Dosya Tipleri

.aspx   => HTML kodlarını, sunucu kontrollerini ve kullanıcı kontrollerini içerir.Metin tabanlı bir dosya biçimidir. Temel işlemlerin yapılacağı ve kullanıcıların görüntüleyebileceği dosyalardır.Web formlarının hazırlandığı dosya tipidir. HTML kısmında sayfa içerisindeki içeriklerin nerede ve nasıl bulunacağı belirlenir. <script> kısımları içerisinde  .NET ortamındaki herhangi bir dil ile kodlar yazılabilir

.ascx   => Yapısı bir aspx dosyası ile benzerdir.Web sayfaları içerisindeki kullanıcı kontrolü dosyalarıdır..aspx dosyalarında bulunan <html>, <head> ve <body> gibi HTML elementleri ascx dosyalarında yer almamalıdır. Bu dosyalar tek başlarına çalıştırılamazlar, sadece aspx veya master uzantılı dosyaların içinde bir kontrol olarak kullanılabilirler

.asax    => Uygulamanın ilk başlaması, Uygulamada hata oluşması olayları gibi yakalamak için kullanır. Yakalanan olaya göre işlemler yapılmasını sağlar. Uygulamalarda varsayılan olarak Global.asax dosyası kullanılır.

.asmx   => Web servisleri dosyalarıdır. XML kullanan dosyalar için kullanılırlar.

.vb       => Visual Basic.Net kod  sayfalarının uzantısı .vb dir. Bu dosyalar .aspx sayfalarının içerisinde bulunur

.cs       => C# kod  sayfalarının uzantısı .cs dir. Bu dosyalar .aspx sayfalarının içerisinde bulunur

.skin     => Site görünümlerinin ayarlanabileceği stil dosyalarıdır. Bu dosyalar, App_Themes adındaki  klasör içerisine oluşturulan tema      klasörlerinde saklanır

.dll       => Derlenmiş kütüphane dosyalarıdır. Derlenmiş kütüphaneler Bin dosyalarında saklanır

.resx    => Site içerisindeki metin, ikon, resim içerikli dosyaları saklayan XML formatındaki dosyalardır.Farklı diller için uygulama geliştirirken bu kaynak  dosyası kullanılmaktadır

.master => Aspx sayfaları için temel şablon olarak kullanılan dosyalardır.Temel şablon sayfalarına MasterPage adı verilir

web.config   => Projedeki genel ayarları içerir.Xml tabanlıdır.

sitemap         => Menü kontrollerinin çalışması için gerekli bilgileri içeren XML tabanlı dosyalardır

Global.asax  => Application ve session   ile ilgili modülleri barındırır

     Asp.Net Klasör Tipleri

Bin  => İçerisinde web uygulamasında kullanılacak derlenmiş  dll dosyalarını bulundurur. Bir web sayfası çalışırken, sunucu ilk olarak bu klasör içerisindeki kod kütüphanelerine bakarak sayfaları arar

App_Code  => Derlenmemiş kod dosyalarını içerisinde tutar. Bu klasörde .cs, .vb gibi sınıf ve kod dosyaları  bulunabilir. Çalışma zamanında bu klasördeki kodlar derlenir ve sonraki isteklerde derlenmiş kodlar çalıştırılır

App_Themes  =>  Web uygulaması içerisinde kullanılacak temaları saklar. Bu temaların içerisinde de .skin ve .css dosyaları bulunur

App_Data  => Uygulama kullanılacak olan SQL Server veritabanları (mdf), Microsoft Access (mdb veya accdb) ve XML gibi veri ile ilgili dosyaları içerir.

App_LocalResources  => Sayfa bazında kaynak  tanımlanırken kullanılan dosyaları saklar. Genellikle yerelleştirme işlemlerinin yapılacağı kaynak dosyalarını saklamak için kullanılır.

App_GlobalResources  => Bir web uygulamasında bütün dosyalar tarafından erişilebilen global kaynakların saklanması için kullanılır.

The post Asp.Net Dosya ve Klasör Tipleri appeared first on Mehmet Kirazlı.

   ASP.NET uygulamaları da yayınlanmak için IIS içerisinde barındırılıyor olmalıdır. IIS dışarıdan gelen çağrıları yanıtlayabilmek için varsayılan olarak 80 nolu portu dinler ve gelen talepleri uygun altyapıya devreder.Bir ASP.NET uygulamasını IIS üzerinden yayınlamak istiyorsak, IIS üzerinde sanal dizinleri kullanmalıyız.İstemci, HTTP protokolü üzerinden sunucuya istekte bulunduğunda, sunucu tarafında istemciyi ilk olarak IIS karşılamaktadır

  .NET Framework’ün 2.0 sürümünden itibaren, SDK (Software Development Kit) ile birlikte gelen ASP.NET Development Server, IIS’e bağımlı kalınmadan web uygulamalarının çalıştırılabilmesini sağlamaktadır

    IIS, sadece web sayfaları sunmaz, ayrıca uzaktaki bileşenler için bir geçit görevi görür.Aynı zamanda FTP Server olarak da kullanılabilir.

–>Bilgisayarımızda IIS servislerini açmak için;

Program ekle kaldır > Windows özelliklerini aç veya kapat > Internet Information Services üzerine tıklanmalıdır.

–>IIS’i yönetmek için Başlat’tan Çalıştır’a   inetmgr.exe  yazarak yönetim arayüzünden ayarlayabilirsiniz.

–>IIS’ in çalışıp çalışmadığını denetlemek için tarayıcınızın adres çubuğuna  localhost yazdığınızda IIS giriş sayfası geliyorsa IIS hizmetinin çalıştığına emin olabilirsiniz

       IIS Verisyonları

Windows XP üzerinde IIS 5.1

Windows 2000 Server üzerinde IIS 5.0

Windows 2003 Server üzerinde IIS 6.0

Windows 2008 Server üzerinde IIS 7.0

      IIS’te Sanal Dizinler

     Sanal Dizinler, aslında var olmayan ve web tabanlı bir uygulamanın dışarıya sunulduğu, IIS üzerinde bulunan yapılardır. ASP.NET uygulamaları da dışarıya sunulabilmek için bir sanal dizin içerisinde yer alıyor olmalıdır. Yeni bir Sanal Dizin oluşturma işlemi aşağıdaki gibi gerçekleştirilebilir.
   

    Yeni Bir Sanal Dizin Oluşturmak
   

Yeni bir sanal dizin oluşturmak için ilk olarak Denetim Masası’ndan Yönetimsel Araçlar bölümünde Internet Information  Services (IIS) kısayoluna tıklanarak IIS’in yönetim penceresi açılmalıdır.

    Yönetimsel Araçlar bölümünden IIS’e çift tıklandığında IIS’in yönetim penceresi açılıyor olacaktır. Bu pencere aracılığı ile IIS üzerinde bulunan siteler görülüp, özellikleri ayarlanabilir ya da yeni bir site eklenebilir. Bir siteye yeni bir sanal dizin eklemek için site üzerinde mouse’ın sağ tuşu ile tıklanıp açılan menüden Web Sitesi Ekle seçeneği seçilmelidir.

    Yukarıdaki işlemden sonra sanal dizinin takma adı (alias) ve fiziksel dosyaların saklanacağı yer soruluyor olacaktır. Takma isim, sanal dizinin dışarıdan görülecek olan ismidir. Takma isim bölümüne istediğimiz ismi yazdıktan sonra fiziksel yol bölümünden de fiziksel dosyalarımızın, yani ASP.NET dosyalarımızın bulunduğu yeri seçiyoruz.

    İçeriğin fiziksel olarak depolanacak olduğu klasör seçildikten sonra sihirbaz sonlandırılır.Bundan sonra, fiziksel dizine istenilen ASP.NET dosyaları eklenip çalıştırılabilir

The post IIS (Internet Information Services) Nedir? appeared first on Mehmet Kirazlı.

Sabit içerikli siteler belli aralıklarla yazılımcı tarafından güncellenir. Dinamik içerikli web sayfalarının kullanıcılara sunmuş olduğu içerikler ise belli kriterlere göre ya da kullanıcıya göre değişiklik gösterip kullanıcı ile etkileşime girebilir. 

   Dinamik ve statik web sitelerini bir konferansa benzetebiliriz. Konuşmacı gelir, konu ile ilgili fikirlerini anlatır, sunumları gösterir; buraya kadar her şey statik olarak ilerler. Konferans sonunda bizden soru istemesini ya da bizim de düşüncelerimizi öğrenme isteğini de dinamik olarak düşünebiliriz.

   Başka bir örnek verecek olursak Facebook’u düşünelim.Üyeler giriş yaptıklarında Anasayfa’da olan değişiklikleri görebiliyor,diğer üyelere mesaj atabiliyor,izin verilen profilleri ziyaret edebiliyor.Facebook’un tam anlamıyla dinamik bir yapıya sahip olduğunu söyleyebiliriz. Bir de gözümüzün önüne köşedeki bakkalımızın sitesini getirelim. Sitede sadece satılan ürünler,sabit fiyatlar,iletişim bilgisi gibi yerler bulunuyor. Bu sitede yazılımcı güncelleme yapmadığı sürece,her ziyaretimizde aynı içerik ile karşılaşıyor oluruz. Buradan da anlaşılacağı gibi bu site statik bir sitedir.Statik siteler için siteyi yapan yazılımcı ile görüşülür.Yazılımcı, gerekli değişiklikleri yaptıktan sonra siteyi tekrar Ftp ye atar.Bu da maliyet açısından sorun oluşturur.Dinamik sitelerde ise kendimiz yeni yazılar yazabilir, yeni fiyatlar verebilir, anketler oluşturabiliriz.Bu da genelde e-ticaret siteleri için tercih edilen bir yöntemdir

Bir sonraki yazımda görüşmek üzere…

The post Dinamik Ve Statik Web Siteleri appeared first on Mehmet Kirazlı.

Hazırladığınız web sitelerinde, bir alanın boş girilmemesi, belirli bir değerden fazlasının verilememesi gibi koşullar oluşturmak istiyorsak Validation kontrollerini kullanmamız gerekir.Validation (doğrulama) kontrolleri istemci tarafında çalışırlar.Validation kontrollerine, Toolbox penceresinde Validation sekmesi altından erişebilirsiniz

Şimdi bu validation kontrollerini inceleyelim;

Required Field Validator

Kullanıcıdan bir veri almak istendiğinde, kullanıcının o alanı boş geçmesi durumunda kullanılacak olan kontroldür.Bu kontrol ile,belirtilen alana veri girilmediğinde bir uyarı mesajı oluşturulur.Böylece, veriler sunucuya gitmeden hata üretilir

Bu kontrol, Toolbox’tan sürükle bırak yöntemi ile form üzerine bırakılarak kullanılabilir.F4 tuşuna basarak property penceresinden ;

ControlToValidate ile boş olup olmadığı kontrol edilecek olan alan belirtilir.Alttaki örnekte textbox’ın boş olup olmadığı kontrol edildi

ErrorMessage ile hata oluştuğunda verilecek olan hata mesajı belirtilir (Örn: Bu alan boş girilemez )

ForeColor ile hata mesajının rengi belirtilir

Eklediğimiz Kontrolün kodu ise şu şekilde olacaktır

<asp:TextBox ID="TextBox1" runat="server"></asp:TextBox>
<asp:RequiredFieldValidator ID="RequiredFieldValidator1" runat="server"
ControlToValidate="TextBox1" ErrorMessage="Boş Girilemez">
</asp:RequiredFieldValidator>
<br />

Range Validator

Kullanıcının girdiği değerin belirli bir aralıkta olması isteniyorsa bu kontrol kullanılır.Örneğin bizden vize notunu girmemizi istiyorsa, 100 den fazla ve 0 dan az not girilmemesine izin verilmemelidir.Burada kontrolün üzerine gelip F4 tuşuna basarak property penceresinden;

MinimumValue ile girilebilecek en düşük değer belirtilir

MaximumValue ile girilebilecek en yüksek değer belirtilir

Type ile kontrolün hangi veri tipine göre yapılacağı belirtilir.Bu sadece sayı (int) olmak zorunda değildir

ErrorMessage ile, bir hata oluştuğunda gösterilecek mesaj belirlenir.

ControlToValidate ile aralığı kontrol edilecek olan araç belirtilir

Property Penceresindeki görünümü;

Kod kısmı ise şöyle olacaktır

<asp:RangeValidator ID="RangeValidator1" runat="server"
ControlToValidate="TextBox2"
ErrorMessage="Belirtilen Aralıkta Değil"
MaximumValue="100"
MinimumValue="0"
Type="Integer">
</asp:RangeValidator>

Regular Expression Validator

Kullanıcının girdiği değerlerin belirli bir sözdizimine uyup uymadığını kontrol eder.Örneğin bir e-mail adresi girilmesi isteniyorsa @ işareti girilmediyse uyarı verilmesi sağlanır.Burada kontrolün üzerine gelip F4 tuşuna basarak property penceresinden;

Validation Expression ile belirtilen sözdizimi ayarlanır

Error Message ile gösterilecek hata mesajı belirlenir

ControlToValidate ile kontrol edilecek olan alan belirlenir.

Compare Validator

Kullanıcının girdiği değerlerin karşılaştırılmasında kullanılır.Örneğin üyeliklerde girilen şifrenin tekrar girilmesi istendiğinde kullanılırlar.Girilen 2 değer farklı olduğunda bir hata mesajı verilir.Burada kontrolün üzerine gelip F4 tuşuna basarak property penceresinden;

ControlToCompare ile belirtilen alana girilen değer,  başka bir alanın içindeki değer ile karşılaştırılacaksa kullanılır

ControlToValidate ile karşılaştırılacak 2.alan belirtilir

ValueToCompare ile sabit bir değer karşılaştırılacaksa bu alana belirtilir

ErrorMessage ile hata olduğunda gösterilecek mesaj belirlenir

Type ile karşılaştırılacak değerlerin tipi belirlenir

Custom Validator

Bu kontrol, var olan doğrulama kontrollerinin ihtiyaca cevap vermediği durumlarda, kendi kodumuzu kendimiz yazmamızı sağlar.

Validation Summary

Yukarıdaki kontrollerin ürettiği hata mesajlarını, toplu olarak tek bir yerde göstermek istiyorsak bu kontrol kullanılır.Doğrudan sayfaya eklenerek bir ayar yapmadan kullanılır.Bir hata oluştuğunda, hata üreten doğrulama kontrolünün hata mesajı, ValidationSummary içerisinde görüntüleniyor olacaktır. Ancak, herhangi bir ayarlama yapılmadı ise hata mesajı hem ValidationSummary hem de doğrulama kontrolünün bulunduğu alanda görüntülenecektir.Aynı hata mesajını iki yerde görüntülemek iyi bir tasarım yapmak adına pek de olumlu bir davranış değildir. Text özelliğine * işareti gibi tek karakterli bir değer atanarak sadece hatanın o alanda oluştuğunu gösteriyor olmak, daha iyi olur.

Validation Summary kontrolünün DisplayMode özelliği ile toplu gösterilecek olan uyarıların en altta çıkması sağlanabilir

Son olarak Yaptığım örneğin bir resmini gösterelim.Burada Gönder Butonuna basınca, Boş girilen yerler olursa, e-mail söz dizimine uygun olmayan bir ifade olursa veya şifreler uyuşmazsa Kırmızı ile gösterilen alanlarda uyarı mesajı verilecek.

Son olarak da ek bilgi olarak şunları söyleyelim
->Eğer bir alanda hem boş geçilmemesi hem de düzenli ifade kontrolü yapılmaması isteniyorsa bu kontroller yanyana eklenebilir
->Doğrulama kontrollerinde bir hata oluştuğunda imlecin,hatanın olduğu yere konumlanması isteniyorsa SetFocusOnError özelliği true yapılmalıdır.

->Bu anlattığımız kontrollerin hataları butona tıklandığında çıkmaktadır.Fakat 2 tane butonumuz olursa hangisi için bu kontrolü yapacak? Bunun için Validation Group özelliğini kullanmalıyız.ValidationGroup özelliği ile aynı sayfa içerisinde farklı doğrulama grupları kurularak, bu gruplardaki doğrulama kontrollerinden diğer grubun etkilenmesinin önüne geçilir

The post Asp.Net Validation Kontrolleri appeared first on Mehmet Kirazlı.

Öncelikle istemci ve Sunucu nedir onları açıklayalım

İstemci Sunucu Kavramları

İstemci dediğimiz şey, sunucudan istekte bulunan, sunucudaki verileri kullanabilen yapılardır.Örnek olarak bir web sayfasını verebiliriz.İstemci konumundaki web sayfası, sunucu(server) dan bir istekte bulunur ve bunun sonucunda sunucu,istenen verileri istemciye ulaştırır

Sunucu ise bu bilgileri tutan bilgisayarlardır.Bunların donanımlı,yüksek performanslı çalışmaları gerekir.Tanımını özet olarak yaparsak Sunucu, bir ağdaki bilgiyi kullanıcılara (bilgisayarlara) paylaştıran, üzerinde birçok yazılım çalıştıran, yüksek performansa sahip bilgisayarlardır.Bankalarda ve benzeri büyük şirketlerde sunucu üzerinde bilgiler tutulur.Şirketler için bu, hem zaman hem de maliyet açısından önemli yer tutar.

Bir web sayfası içerisinde bazı olaylar sunucu tarafında bazı olaylar ise istemci (client) tarafında gerçekleşir.Örnek verecek olursak ; Bir üyelik işlemi gerçekleştirildiğinde girdiğimiz değerler Sunucu’ya bildirilir.İstemciden sunucuya gönderilen kodlar, sunucu tarafındaki bazı programlar ile çalıştırılır ve sonuç tekrar istemciye html kodu olarak gönderilir.Bu sunucu tarafında gerçekleşen bir eylemdir.Fakat web sitemizde bir butona bastığımızda bize bir uyarı mesajı veriliyor ise bu istemci tarafında çalışan bir olaydır.Yani olaylar, server tarafına hiç ulaşmadan doğrudan tarayıcımız üzerinde gerçekleşir.

–>İstemci tarafında çalışan en önemli diller Html,Css ve Javascript tir.İstemci tarafında sayfa oluşturmanın en önemli dezavantajı, yazılan kodun saklanamamasıdır.Örneğin html ile yazılmış bir sayfada, sağ tuş yapıp kaynağı görüntüle dediğimizde yazılan bütün kodları görebiliriz.Yazılan kodların görülmesi, güvenlik açıklarına sebep olabilir

–>Sunucu tarafında çalışan bazı diller ise Asp.Net,Php,Ruby ve Jsp dir.

İstemci sunucu mimarisinden, istemci sunucu ilişkisinden kısaca bahsettim. Umarım yararlı olmuştur.

The post İstemci – Sunucu Mimarisi Nedir? appeared first on Mehmet Kirazlı.